feedback - szczerość czy oszustwo?

Aktualizacja: 27 gru 2019

Na wszystkich poziomach kształcenia sportowego trener powinien starać się pomagać swoim zawodnikom w doskonaleniu i rozwijaniu umiejętności, a niezbędnym do tego narzędziem poza przygotowaniem merytorycznym jest również przekazywanie informacji zwrotnej podczas treningu. Dostarczanie informacji zwrotnej, nawet wówczas, gdy wydaje się ono niepotrzebne, może wyraźnie poprawić efektywność treningu i przyspieszyć proces uczenia się (Ball K. 1987).


Opanowanie przez zawodnika wszystkich umiejętności technicznych niezbędnych do wyczynowego uprawiania sportu może zająć kilka lub kilkanaście lat. Tak więc, gdy istnieje taka możliwość, bardzo ważne jest, aby trenowali oni z wysoką efektywnością, starając się wykonywać zadania poprawnie. Wykorzystanie sprzężenia zwrotnego jest jednym ze sposobów na osiągnięcie wysokiego poziomu efektywności w treningu, ponieważ jest uznawane za kluczowy czynnik wspomagający nabywanie umiejętności motorycznych w praktyce (Kilduski 2003). Dlatego też bardzo ważne jest, aby trenerzy zrozumieli, jaki rodzaj informacji zwrotnej jest najbardziej skuteczny w zwiększaniu wydajności i świadomości zawodnika podczas treningu.


FEEDBACK – SZCZEROŚĆ CZY OSZUSTWO?

Obiektywna informacja zwrotna dotyczy sytuacji, w której zawodnik otrzymuje po wykonaniu zadania konkretne wyniki zmierzone podczas pracy. Może to być przyczyną podniesienia pewności siebie lub podrażnieniem ego. Trenerzy wiedzą, kiedy podbudować zranione ego sportowca, gdy pracuje słabo podczas treningu, oraz, wykorzystując swoje doświadczenie, utemperować go, kiedy wygląda na zbyt pewnego siebie, przez co nie przykłada się do realizacji zadania. Często zdarza się, że zawodnik pomimo osiągnięcia maksymalnego wyniku w powtórzeniu i efektywnej pracy podczas treningu nie czuje się usatysfakcjonowany. Mądry trener wie, że taka sytuacja jest normalnym zjawiskiem i żeby podnieść poziom pewności siebie u zawodnika rzuca kilka „białych kłamstw”, które zmotywują go do lepszej pracy.


Istnieją dwa rodzaje informacji zwrotnych – wewnętrzna oraz zewnętrzna. Informacja wewnętrzna to ta, którą steruje sam zawodnik. Wewnętrzna informacja zwrotna jest otrzymywana w czasie wykonywania danej czynności ruchowej i pochodzi z czucia proprioceptywnego. Pozwala to zawodnikowi rozwijać zmysł kinestetyczny ruchu i odróżnić skuteczne wykonywanie danego ruchu od błędnego. Na przykład, gdy zawodnik rzuca piłkę, to czuje ją w dłoniach i jest świadomy, że piłka opuszcza rękę, ponieważ widzi, czuje i słyszy, jak porusza się w powietrzu i jest łapana przez innego gracza. Zewnętrzna informacja zwrotna dotyczy sytuacji, w której zawodnik opiera się na źródle zewnętrznym, na przykład na nagraniu wideo, które pozwala zrozumieć, w którym elemencie należy dokonać korekty (Randell i in. 2010). Mamy do czynienia z dwoma różnymi typami zewnętrznych informacji zwrotnych. Są one wynikiem znajomości wydajności oraz możliwych wyników. Informacja zwrotna jest formą dialogu pomiędzy trenerem a zawodnikiem, którzy dyskutują o tym, co zauważył trener. Pozwala to na przekazanie zawodnikowi instrukcji przed następnym powtórzeniem. Nazywa się to wiedzą o sprzężeniu wyników. Znajomość opinii o wynikach odnosi się do celu określonego zadania.
















Idealnym narzędziem do przekazania informacji zwrotnej w czasie rzeczywistym jest smartfon lub kamera.



Postępy w dziedzinie technologii pozwalają na uzyskanie zarówno informacji w czasie rzeczywistym (aparatura pomiarowa), jak i nagrań wideo. Umożliwia to sportowcom otrzymywanie informacji zwrotnych w czasie rzeczywistym i zobaczenia się przy wykonywaniu zadania, ale także daje trenerowi możliwość wielokrotnego przeglądania danej czynności, aby sprawdzić i ocenić postępy w rozwoju zawodnika. Z tego powodu badania, testy i obserwacja nie koncentrują się już na wynikach, lecz na efektywności i wydajności pracy sportowca, co daje nowe możliwości przekazywania informacji zwrotnej. Nowe technologie zrewolucjonizowały środowisko szkoleniowe i sportowe. Trenerzy i sportowcy mogą teraz uzyskać bardzo szczegółowe informacje, które są łatwo dostępne po wykonaniu zadania, na temat kinematycznych i kinetycznych czynników, takich jak siła, moc, prędkość i kąty zgięcia w stawach. O wykorzystaniu niektórych narzędzi do poprawy wydajności zawodnika opowiem w rozdziale poświęconym testom i ocenie.


ZNACZENIE INFORMACJI ZWROTNEJ DLA ZAWODNIKA

Związek trener – zawodnik jest prawdopodobnie najważniejszą relacją w sporcie. Wiedzę, którą ma trener, można określić jako „narzędzia” potrzebne zawodnikowi do osiągnięcia sukcesu. To, w jaki sposób ta wiedza zostanie przekazana zawodnikowi, będzie określać poziom sukcesu. Informacja zwrotna jest bez wątpienia jedną z najskuteczniejszych metod przekazywania tej wiedzy. Wszyscy sportowcy potrzebują informacji zwrotnej, bo tylko dzięki niej mogą dokonać niezbędnych korekt i zmian, aby poprawić swoją wydajność.


Istnieją badania w dziedzinie sprzężeń zwrotnych w sporcie, które mają ogromną wartość praktyczną dla trenerów. Trenerzy widzą swoich sportowców w akcji i mogą zobaczyć te obszary, które wymagają poprawy, a które nie są dostrzegane przez samych zawodników. Informacje zwrotne i komunikacja, jak wspomniałem wcześniej, są kluczowymi elementami coachingu. Pozwalają trenerowi powiedzieć sportowcom, jak wykonują swoją pracę podczas treningu i czy jest ona zgodna z oczekiwaniami. Dzięki temu trener może przekazywać instrukcje i wskazówki, żeby uczyć swoich podopiecznych, jak zrealizować te oczekiwania i osiągać lepsze wyniki (Hillman, Schwandt, Bartz 1990). Informacja zwrotna oraz coaching nie są tym samym działaniem, ale są od siebie współzależne.


Informacje zwrotne mogą stanowić dodatkową zachętę dla sportowców ze względu na jej pozytywny wpływ na satysfakcję z rozwoju umiejętności i wewnętrzną motywację. Skuteczny coaching zależy od wyrażenia opinii trenera w taki sposób, aby zmotywować, kierować i wspierać zawodników w dążeniu do podnoszenia swoich umiejętności, a ostatecznie poprawić ogólną wydajność jednostki lub zespołu. Ważny jest także rodzaj informacji zwrotnej i sposób, w jaki jest przekazywana zawodnikom. Dla przykładu „wściekli” trenerzy, którzy usiłują przekazać swoje przesłanie w zirytowany sposób, mogą przynieść więcej szkody niż pożytku. Badacze i psychologowie sportowi stwierdzili, że sportowcy słabo reagują na negatywne opinie. Granica między obszarem fizycznym a psychologicznym jest bardziej rozmyta, niż mogłoby się wydawać. Dzięki wpływowi hormonów, takich jak testosteron, uzyskanie właściwej motywacji i stanu psychicznego może dać potężny fizyczny impuls. Długość informacji zwrotnej również ma wpływ na wydajność zawodnika. Badacze uważają, że udzielanie konkretnych, krótkich i pozytywnych opinii z większym prawdopodobieństwem pozytywnie wpłynie na pracę sportowca. Około 50% opinii trenera powinno mieć charakter pouczający. Stwierdzono również, że informacje zwrotne powinny być przekazywane w sposób szczery i tak szybko po wykonaniu zadania, jak to możliwe


FEEDBACK – PRAKTYCZNE ZASTOSOWANIE

Aby skutecznie komunikować się z zawodnikiem, postępuj zgodnie z wytycznymi, które stanowią podstawowe strategie dla skutecznej komunikacji interpersonalnej z zawodnikiem i zespołem.


Nie personalizuj sytuacji ani zachowania, koncentruj się na faktach.

  • Koncentrując się na faktach, minimalizujesz poczucie winy, zmniejszasz ryzyko wystąpienia u zawodnika reakcji obronnej oraz zachęcasz do współpracy.

  • W trudnych lub negatywnych sytuacjach unikaj używania wypowiedzi „TY” i dokonywania ocen.

  • Zaangażuj zawodnika w rozmowę na temat danej sytuacji (np. „Porozmawiajmy o…” lub „Zobaczmy, jakie mamy możliwości rozwiązania sytuacji…”).

  • Zdobądź fakty na temat danej sytuacji.

  • Nie obwiniaj i nie wskazuj palcem. Skup się na poruszanych kwestiach, nie na osobie.

  • Unikaj wyrażeń „TY kontra JA”. Wyrażenia „TY” zazwyczaj są odbierane z nastawieniem defensywnym, ponieważ sugerują osąd, obwiniają i zakładają rzeczy lub zdarzenia, które mogą nie być prawdziwe. Wyrażenia „JA” pozwalają zawodnikowi ustosunkować się do sytuacji i wyrażają jego opinię i perspektywę (np. „Tak to widzę…” zamiast „Zrobiłeś to…” lub „Oto co myślę...” zamiast „Niepowinieneś tego robić…”).


Bądź ostrożny i szanuj zawodnika.

  • Zawodnik pracuje najlepiej, gdy czuje, że wnosi swój wkład w trening i funkcjonowanie zespołu.

  • Każdy zawodnik musi mieć pewność, że może wykonać postawione przed nim zadanie.

  • Zaufanie trenera względem swoich zawodników wpływa na ich wydajność i efektywność.

  • Ważne jest, aby dawać zawodnikom pozytywną informację zwrotną opartą na wynikach ich pracy.

  • Pokaż im, że jesteś przekonany o tym, że mogą dobrze wykonywać swoje zadania.

  • Bądź wdzięczny za wykonaną podczas treningu lub zawodów pracę.

  • Sposób, w jaki coś mówisz, jest tak samo ważny jak to, co mówisz!

  • Zwróć uwagę na niewerbalny język komunikacji: mimikę twarzy i gesty.

  • Zamiast wydawać polecenia, dawaj zadania. Za każdym razem, gdy wydajesz polecenia i przekazujesz, że „musi” coś zrobić, zawodnik reaguje niechęcią, urazą i oporem. To normalne mechanizmy obronne. Tylko wówczas, gdy zachęcisz kogoś do zrobienia czegoś, wykona to z zaangażowaniem i dobrowolnie. Złota zasada kontaktów z ludźmi brzmi: „Aby zmusić kogoś do zrobienia czegoś, musisz sprawić, by chciał to zrobić”.


Rozwijaj produktywne relacje z zawodnikami.

  • Relacje oparte na współpracy odnoszą większy sukces.

  • Dobre relacje zmniejszają stres, budują zaufanie i pomagają w wykonaniu pracy.

  • Jakość i efekty pracy będą lepsze, jeśli są oparte na silnych relacjach wewnątrz zespołu.

  • Skorzystaj z możliwości pokazania uznania swoim zawodnikom. Pokaż, że jesteś nimi zainteresowany, bądź uprzejmy i wdzięczny. Traktuj ich w taki sposób, w jaki chcesz być traktowany przez nich.

  • Rozwiązuj problemy, gdy są małe, nie pozwól im urosnąć.

  • Miej na uwadze cele zespołu i zawodnika. Na ich podstawie rozwijaj współpracę.


Bądź przykładem.

  • To, co robisz, jest często ważniejsze niż to, co mówisz. Czyny przemawiają głośniej niż słowa.

  • W przywódczej roli trenera Twoje działania pokazują zawodnikom priorytety zespołu, sposoby radzenia sobie ze zmianą, to, jak podejmować decyzje w oparciu o cele zespołu, czy warto wprowadzać ulepszenia oraz jakie postawy cenisz najbardziej.

  • Sposób, w jaki radzisz sobie z sytuacjami i problemami, jest traktowany przez zawodników jak przewodnik po tym, co słuszne i ważne. Zawodnicy modelują swoje zachowania opierając się na tym, co widzą w postawie i działaniach trenera.

  • Po pierwsze upewnij się, że rozumiesz, jakie są Twoje obszary działania oraz priorytety i cele.

  • Po drugie poszukaj okazji, aby pokazać swoje zaangażowanie w realizację tych priorytetów i celów.

  • Upewnij się, że wszyscy zawodnicy rozumieją twoje priorytety.

  • Dostrzegaj wysiłki swoich zawodników, gdy próbują iść za Twoim przykładem.


"Skuteczni trenerzy spędzają więcej czasu na rozmowie ze swoimi zawodnikami a mniej na mówieniu do nich."

Trenerzy powinni stale dostarczać konstruktywne informacje zwrotne swoim sportowcom. Proces komunikacji ma zasadnicze znaczenie dla skutecznego coachingu. Jedną z kluczowych ról trenera sportowego jest zapewnienie najlepszej możliwej informacji zwrotnej, która pozwoli sportowcom i zespołom uczyć się i w konsekwencji poprawiać swoją efektywność. Najczęściej ta komunikacja jest przekazem werbalnym. Istnieje jednak wiele metod przekazu, w tym wizualna demonstracja i inicjowanie myśli refleksyjnej lub krytycznej.


Literatura pełna jest badań, w których sprawdzano, kiedy, w jaki sposób, jak często i jaki rodzaj informacji zwrotnej jest wykorzystywany i skuteczny. „Informacje zwrotne” to termin stosowany w wielu dziedzinach interakcji międzyludzkich z różnym naciskiem, ale zazwyczaj obejmuje przekazywanie informacji pozwalających dokonać oceny lub naprawczych dotyczących działania (Costa 2007). Trenerzy są zatem oceniani na podstawie ich zdolności do dostarczania „właściwej” informacji zwrotnej, która ma się objawiać w lepszych osiągach sportowców lub drużyn.



REFERENCES

  • Ball K, Sekuler R. Direction-specific improvement in motion discrimination. Vision Res 27: 953–965, 1987.

  • Kilduski NC, Rice MS. Qualitative and quantitative knowledge of results: Effects on motor learning. Am J Occup Ther 57: 329–336, 2003.

  • Randell, A. D., Cronin, J. B., Keogh, J. W. L., Gill, N. D., & Pedersen, M. C., Effect of performance feedback during velocity based resistance training. Sports Biomechanics (2nd Review), 2010.

  • Hillman, L. W., Schwandt, D. R., & Bartz, D. E. (1990). Enhancing staff members' performance through feedback and coaching. Journal of Management Development, 9(3), 20-27.

  • Costa, AL . The school as a home for the mind: creating mindful curriculum, instruction, and dialogue, 2nd ed. Thousand Oaks, CA: Corwin Press, 2007.

Spodobał Ci się ten tekst, uważasz go za pomocny i przydatny? Podziel się nim ze światem, niech inni też z niego skorzystają!


Jeżeli chcesz widzieć więcej o przygotowaniu motorycznym zapraszam Cię do zamówienie mojej książki GOTOWY DO GRY - pierwszego w Polsce podręcznika przygotowania motorycznego dla trenerów i zawodników. Możesz ją zamówić TUTAJ


554 wyświetlenia
spodobał Ci się ten post?
Zapisz się do mojego newslettera i bądź zawsze na bieżąco!

skontaktuj się ze mną

JEŚLI MASZ PYTANIA ZADZWOŃ LUB NAPISZ DO MNIE
  • Facebook - Czarny Krąg
  • Instagram - Czarny Krąg
  • YouTube - Czarny Krąg

©2019 BY WALDEMAR WARCHOŁ